මහා උම්මග්ග ජාතකය

මහා උම්මග්ග ජාතකය

මහා උම්මග්ග ජාතකය, බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ අතිශයින් ඤාණවන්ත, විචක්ෂණශීලී සහ ධර්මිෂ්ඨ පාලනය පිළිබඳව කියවෙන ජාතකයකි. මෙම ජාතකයෙහි, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වේශන්තර රජුගේ අමාත්‍යවරයෙකු ලෙස උපත ලැබූහ. වේශන්තර රජු, ඤාණයෙන් පිරිපුන්, ධර්මිෂ්ඨ පාලකයෙකි. ඔහු තම රාජධානියෙහි ධර්මය හා සාමය රජ කරන ලෙස කටයුතු කළේය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, රජුගේ දකුණු අත මෙන්, රාජ්‍ය පාලනයෙහි රජුට උපකාර කළහ. ඔවුන් දෙදෙනා එක්ව, ධර්මය සහ ඤාණය මත පදනම් වූ පාලනයක් ස්ථාපිත කළහ. මෙම ජාතකයෙහි, විවිධ සිදුවීම් හරහා, බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ අතිශයින් උසස් ඤාණය, ගැඹුරු අවබෝධය සහ යුක්තිසහගත තීරණ ගැනීමේ හැකියාව පැහැදිලි වේ. උදාහරණයක් ලෙස, එක් සිදුවීමකදී, රජුගේ රාජ සභාවට, ස්ත්‍රීයක් සහ පුරුෂයෙකු අතර ආරවුලක් පැමිණියේය. එම ආරවුලෙහිදී, ස්ත්‍රීය කියා සිටියේ, තමාගේ දරුවා බවත්, පුරුෂයා කියා සිටියේ, තමාගේ දරුවා බවත්ය. රජු සහ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, එම ආරවුල විසඳීම සඳහා, ඤාණයෙන් යුත් තීරණයක් ගත්හ. ඔවුන් දරුවා දෙකට බෙදා, දෙදෙනාටම කොටසක් දෙන ලෙස නියෝග කළහ. එවිට, සැබෑ මව, දරුවාට හානි නොකිරීම සඳහා, තම අයිතිය අතහැරියාය. මෙම සිදුවීම, බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ ඤාණය සහ යුක්තිය පෙන්වා දෙයි. තවත් සිදුවීමකදී, රජුට විරුද්ධව කුමන්ත්‍රණය කරන පිරිසක් සිටියහ. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, තම ඤාණයෙන්, එම කුමන්ත්‍රණය හෙළිදරව් කර, රජුගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කළහ. මෙම ජාතකයෙහි, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, ධර්මය, ඤාණය, යුක්තිය, ත්‍යාගශීලී බව, සහ ඉවසීම යන ගුණධර්මයන්හි උසස් බව පෙන්වා දුන්හ. ඔහු, පාලකයෙකුට තිබිය යුතු අතිශයින් වැදගත් ගුණාංගයන්ගෙන් පිරිපුන්ව සිටියේය. ඔහු, තම ඤාණයෙන්, රටවැසියාගේ දුක්ඛිත තත්වයන් දුරු කර, ඔවුන්ට සැනසීම සැලසුවේය. ඔහු, තම ධර්ම දේශනාවලින්, මිනිසුන්ට ධර්මයෙහි මාවත පෙන්වා දුන්නේය. මහා උම්මග්ග ජාතකය, පාලකයන්ට මෙන්ම, සාමාන්‍ය ජනතාවට ද, ධර්මය සහ ඤාණයෙහි වැදගත්කම පිළිබඳව මහත් ආදර්ශයක් සපයයි.

කතාවේ සිදුවීම්:

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වේශන්තර රජුගේ අමාත්‍යවරයෙකු ලෙස උපත ලැබීම. රජු සහ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ එක්ව ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ස්ථාපිත කිරීම. ස්ත්‍රීය සහ පුරුෂයා අතර දරුවා පිළිබඳ ආරවුල විසඳීම. කුමන්ත්‍රණය හෙළිදරව් කර රජුගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම. ධර්මය, ඤාණය, යුක්තිය, ත්‍යාගශීලී බව, සහ ඉවසීම යන ගුණධර්මයන්හි උසස් බව පෙන්වා දීම.

සංවාද:

ස්ත්‍රීය: 'මේ දරුවා මගේය!'
පුරුෂයා: 'නැහැ, මේ දරුවා මගේය!'
බෝධිසත්වයන් වහන්සේ: 'දරුවා දෙකට බෙදා, දෙදෙනාටම කොටසක් දෙනු!'
(සැබෑ මව): 'අනේ, දරුවාට හානි නොකරන්න! ඔහුට ඔහුටම දෙන්න!'
බෝධිසත්වයන් වහන්සේ (කුමන්ත්‍රණය ගැන): 'මහරජ, කුමන්ත්‍රණය හෙළිදරව් වී ඇත. ඔබේ ආරක්ෂාව තහවුරුය.'

චරිත:

• බෝධිසත්වයන් වහන්සේ (වේශන්තර රජුගේ අමාත්‍යවරයා)
• වේශන්තර රජු
• ස්ත්‍රීය, පුරුෂයා, දරුවා
• කුමන්ත්‍රණකරුවන්